Wikipedia is zo banaal nog niet

Wikipedia. Iedereen gebruikt het maar toch wordt het zelden naar waarde geschat. Zeker niet door professionele journalisten. Slechts tien procent van hen vermeldt het wanner ze de site als nieuwsbron gebruiken. Omdat Wikipedia volgens het Wiki-principe werkt heeft het toch enkele troeven die ook voor journalisten relevant zijn. Rudi Vrankx bewijst dat hij dat erkent met zijn project Vranckx & de nomaden.

Wiki’s zijn projecten of sites waar verschillende mensen aan samenwerken en tekst centraal staat. Ze zijn een typisch kenmerk van het Web 2.0. Het doel is om informatie te verzamelen op basis van kennis van verschillende schrijvers. Wagner (2004) noemt enkele kenmerken van wiki’s. Zo zijn wiki-projecten vrij toegankelijk voor iedereen maar wat het bewerken betreft is er wel een ongelijkheid: hoewel iedereen  op dezelfde manier kan meewerken aan een tekst is er een kleine elitie die de technische aspecten zoals lay-out bepaalt en uiteindelijk beslist wat wel en niet relevant is voor de tekst . De veranderingen op zo’n pagina gebeuren stapsgewijs en organisch. Daarnaast is er transparantie over die veranderingen: iedereen kan ze steeds raadplegen en bovendien becommentariënen. Er heerst een open klimaat van communicatie en discussie met een hoge tolerantie voor elkaars aanvullingen.

Het bekendst en meest gebruikte voorbeeld van een Wiki is ongetwijfeld Wikipedia, een encyclopedie opgericht in 2001 met ondertussen meer dan dertig miljoen artikels in 287 talen. De encyclopedie gaat duidelijk uit van de sterkte van collective wisdom. Ze gelooft dat iedereen andere kennis heeft over een bepaald onderwerp en door die samen te brengen krijg je een geheel van kennis. Wikipedia werkt volledig met vrijwilligers. Ze rekenenen niet alleen op hun inhoudelijke bijdrages, maar ook op hun financiële giften. De site is immers gratis toegankelijk en bant (voorlopig) alle reclame. Net omdat Wikipedia gemaakt wordt door vrijwilligers, komt de betrouwbaarheid wel eens ter discussie te staan. Bayer bracht in 2012 verschillende onderzoeken naar de betrouwbaar van de Engels- en Duitstalige Wikipedia’s samen en concludeerde dat die versies gemiddeld betrouwbaar waren. Het overgrote deel van de  Vlaamse journalisten is daar klaarblijkelijk ook van overtuigd. Volgens een onderzoek van Quadrant uit 2012 gebruikt 67% van hen Wikipedia als bron, maar toch zien we er zelden verwijzingen naartoe. Er is dus nog werk aan de status van Wikipedia als volwaardige nieuwsbron.

Wikipedia heeft tal van zusterprojecten zoals Wikiwoordenboek, Wikibooks, Wikiquote en Wikinews. Hoe relevant is Wikinews, dat beroep doet op burgerjournalistiek  voor professionele journalisten? Op dit moment niet zo erg. De Nederlandstalige versie werd in 2010, na vijf jaar stopgezet omdat er niet genoeg vrijwilligers waren die dagelijks artikels schreven (bron: Wikipedia). Ook de Engelstalige versie heeft slecht een beperkt succes. Toch zijn er enkele interessante principes van Wikinews die waardevol kunnen zijn voor de journalistiek. Bradshow erkende op zijn blog dat er op wiki’s over nieuws meer plaats is voor complexere onderwerpen. Je doet immers beroep op kennis van meerdere mensen en dat kan zorgen voor meer diepgang. Daarnaast hecht Wikinews veel aandacht aan transparantie. Alles wat te lezen is op Wikinews moet al eerder verschenen zijn en een verwijzing naar die eerdere publicatie staat bij elk bericht. Je zou kunnen stellen dat de vrijwillige journalisten op die manier hun bronnen checken. Iets wat professinele journalisten wel eens durven verzuimen. Tijdsdruk is een vaak gehoord excuus voor die nalatigheid. Net die tijdsdruk speelt veel minder op Wikinews. Er hoeft geen deadline gehaald worden voor publicatie of uitzending. De vrijwilligers schrijven wanneer het hen past en ik veronderstel enkel over onderwerpen die hen ook echt interesseren. Een gemiddelde bezoeker van Wikinews gaat ook niet op zoek naar het meest recente nieuws, maar zoekt er diepgang of achtergrondinformatie. Dat die informatie dan pas twee dagen na de feiten te lezen valt, zal voor de meeste van de Wikinewslezers geen probleem zijn. Misschien moet Wikinews zich dan ook wat meer profileren als een nieuwsmedium dat verder gaat dan de waan van de dag.

Naast Wikinews zijn de voorbeelden van nieuwsmedia die op basis van een wikisysteem werken zeldzaam. Buitenland- en oorlogsjournalist Rudi Vranckx doet wel een beroep op burgers die hij bovendien vaak treft via sociale media. Zo werkte hij al met een Koerdische slager uit Leuven die hij meenam als tolk naar het Midden-Oosten. Met het project Vranckx & de nomaden spreekt hij expliciet iedereen aan die iets te vertellen heeft over de wereld. Fotografen, reportagemakers en schrijvers kunnen terecht op de facebookpagina van Vranckx & de nomaden. Het project doet dus rekent dus op vrijwilligers en ook hier speelt de waan van de dag veel minder dan in een reportage voor het zevenuurjournaal. Anders dan in traditionele wiki’s staat hier niet perse een tekst centraal. Daarnaast is de bewerkbaarheid van een inzending eerder beperkt. Anderen kunnen wel reageren via Facebook, maar die reacties hebben toch een andere impact dan reacties in een tekst zelf. Vranckx wil de beste inzendingen ook een ruimer publiek geven dan de 3.722 volgers van de pagina. Met behulp van cyberjournalisten werkt hij daarom aan een site waar alles wat hij als journalist onderneemt, gebundeld wordt. Er zal daar ook plaats zijn voor bijdragen van Vranckx & de nomaden.

 

 

Bronnen

Bayer, T. (2012). acadmeic research about the reability of Wikipedia. Ppt: 7 januari 2012 in Taipei.

Bradshow, P. (10 september 2007). Are wiki’s the new blogs? Geraadpleegd via http://onlinejournalismblog.com/2007/09/10/wiki-journalism-are-wikis-the-new-blogs/

De Morgen (28 november 2014): Virutele Vranckx gaat op eigen benen staan. geraadpleegd via http://www.demorgen.be/tvmedia/virtuele-vranckx-gaat-op-eigen-benen-staan-a2134997/

De Redactie (8 september 2014) : word jij een van “De Nomaden” van Rudi Vranckx? Geraadpleegd via http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/cultuur%2Ben%2Bmedia/media/1.2081728

De Smaele, H. wiki’s in de journalistiek. Ppt: 27 november 2014.

Quadrant Communications (2012). Meerderheid Belgische journalisten gebruikt Twitter. Gent, 3 mei 2012

Vranckx, R. 12 novemer 2014 Leuven, mondelinge presenatie.

Wagner, C. (2004). Wiki: A technology for conversational knowledge management and group collaboration. The Communications of the Association for Information Systems, 13(1), 58.

Wikipedia: Wikinews, geraadpleegd via http://nl.wikipedia.org/wiki/Wikinews op 29 november.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s