0

Tot slot: overschat sociale media niet

Na zes weken en elf blogs over sociale media werd het tijd voor een slotdebat. Zijn sociale media echt onmisbaar voor journalisten en wat verandert burgerjournalistiek aan de sector in het algemeen? Mijn mening aan de hand van drie stellingen.

Een journalist die geen gebruik maakt van sociale media kan zijn beroep niet beoefenen

Hoe noodzakelijk zijn sociale media voor de journalistiek? Het blijft een moeilijke kwestie. Ook de journalisten zelf lijken verdeeld. Uit een journalistenenquête van Quadrant Communications bij 330 respondenten blijkt dat 62% van de respondenten Facebook professioneel gebruikt, voor Twitter is dat 51%. Dat aandeel zal de laatste twee jaar ongetwijfeld nog gestegen zijn. Sociale media laten je immers toe om op een gemakkelijke en snelle manier contacten te leggen en informatie op te zoeken, zo wordt algemeen aangenomen, maar klopt dat wel?

Valkuil 1: Op sociale media zijn er tonnen informatie te vinden. Niet al die informatie is even relevant en eigenlijk is het onbegonnen werk om al die reacties of profielen te checken. Je kan nooit iedereen volgen en maakt daarom onvermijdelijk een selectie. Daar is op zich niets mis mee. Toch valt het me steeds op dat politici vooral leden van hun eigen partij volgen en ook persoonlijk ben ik geneigd mensen te volgen die iets gemeen met mij hebben. Ik kom dus zelden in contact met andere, alternatieve meningen. Om zo waarachtig en evenwichtig mogelijk bericht te geven, lijkt het me essentieel om net wel met niet-mainstream en afwijkende ideeën geconfronteerd te worden. Sociale media kunnen wel degelijk een meerwaarde zijn voor journalisten, zo kunnen ze een een lijst samenstellen van persbureaus, instanties of individuen die interessant zijn voor hun professionele domeinen. Maar journalisten mogen niet in de val trappen om enkel vertrouwde en gelijkdenkende profielen te liken of volgen. In de kantlijn merk ik evenwel op dat ook journalisten die niet (professioneel) actief zijn op sociale media in deze val kunnen trappen door steeds dezelfde opiniemakers aan het woord te laten.

Valkuil 2: Op sociale media kan je snel iets opzoeken. Hoe vaak denk je niet: ik ga snel mijn Facebook checken en voor je het weet is het een halfuur later? Sociale media bieden potentieel heel wat nuttige informatie, maar het is niet altijd evident om die te vinden. Je bent immers razendsnel afgeleid. Als een journalist een stuk wil maken over het niet verkiezen van Delfine Persoon tot Sportvrouw van het Jaar, vindt die minstens acht Facebookpagina’s over haar, op Twitter staan  reacties te lezen van Roger De Vlaeminck en Jean-Marie De Decker en voor je het weet ben je via het Sporzaprofiel de foto’s van de galajurken aan het bekijken van de andere genodigden op het Sportgala. De grens tussen wat behoort tot noodzakelijke research en wat eigenlijk gewoon leuk is voor tussendoor, wordt vager. Vind je met andere woorden eigenlijk wel wat je zoekt via sociale media? Als je efficiënt informatie wil verzamelen, kunnen sociale media zeker een goede bron zijn, maar nooit de enige.

Zijn sociale media noodzakelijk voor een journalist, zoals bovenstaande stelling poneert? Neen, sociale media kunnen een goede aanvulling zijn voor het journalistieke werk, op voorwaarde dat journalisten ze niet eenzijdig en niet als enige bron gebruiken.

Amateurjournalisten die via het internet een groot publiek bereiken zijn een meerwaarde voor de journalistiek

Amateur- of burgerjournalisten brengen doorgaans nuttige extra’s bij een nieuwsfeit: ze hebben een orkaan gefilmd of kunnen iets relevant vertellen over een gebeurtenis omdat ze ooggetuige waren. Verschillende nieuwsmedia moedigen burgers ook expliciet aan om nieuws te delen. 4040 van de vtm nieuwsdienst geeft nieuwsdelende burgers zelfs de tips om voor genoeg licht te zorgen en om niet te praten tijdens het maken van een filmpje. Het is dan aan de professionele journalist om ten eerst de berichten met voldoende nieuwswaarde eruit te filteren en ten tweede die te kaderen. Als burgerjournalisten toch met iets compleet nieuw naar buiten komen, is er ook nog altijd een professioneel journalist nodig om het bericht op zijn minst te checken en misschien ook aan te vullen en extra te kaderen. De beroepsjournalisten hoeven dus niet te vrezen dat hun werk overgenomen zal worden door burgerjournalisten.

burgerjournalistiek-300x213

bron: http://dodebomen.nl/2012/11/12/journalistiek-voor-niet-journalisten/

Burgerjournalisten verspreiden hun boodschap over het algemeen via het internet. Sommigen gebruiken daarvoor profielen op sociale media, anderen verspreiden hun berichten via een persoonlijke blog. Sommige bloggers beschikken over kennis die in in traditionele media veel minder te vinden is. Zo word ik op de hoogte gehouden van nieuwe vegetarische producten via http://veggiesara.wordpress.com/ en haalde ik al heel wat inspiratie om milieubewuster te leven uit de blogberichten van greenevelien. Die gespecialiseerde blogs zijn niet alleen fijn voor geïnteresseerde internetgebruikers, ook bijvoorbeeld  automagazines kunnen blogs die schrijven over nieuwe modellen, als een meerwaarde zien. Beiden, de autojournalist en -blogger hebben immers hetzelfde doelpubliek en zouden dus kunnen samenwerken.

Ik ga dus akkoord met bovenstaande stelling en kan burgers alleen maar aanmoedigen om nieuws te delen. Als beroepsjournalisten dan ook effectief iets doen met hun berichten, geeft dat bovendien die delende burger een meer betrokken gevoel bij het nieuws.

De intrede van de burgerjournalistiek zorgt ervoor dat er meer verschillende ‘stemmen’ aan het woord kunnen komen

Iedereen die dat wil en daar voldoende middelen en vaardigheden voor heeft, kan een profiel aanmaken op een sociaal medium. Zelf aan burgerjournalistiek doen, is nog een stap verder want zelf berichten maken, vraagt toch wat meer inspanning dan een foto op Facebook te posten. Kleine politieke partijen of religieuze minderheden kunnen evenwel via blogs of sociale media hun standpunten bekend maken, want doorgaans komen die in traditionele media nauwelijks aan bod. Vanuit die standpunten kunnen ook die groepen hun visie geven op actuele kwesties en dus hun stem laten horen. Toch mogen we niet vergeten dat er nog steeds groepen niet gehoord worden via sociale media: de mensen die geen internettoegang hebben of niet over de juiste vaardigheden beschikken om actief te zijn op sociale media of blogs.

Bronnen

De Smaele, Hedwig & Verschooten Chris: Slotdebat nieuwe media en mediaconvergentie (ppt) KU Leuven.

Journalistenenquête, Quadrant Communications, mei 2012. Slides geraadpleegd via  http://www.slideshare.net/Fredegre/journalistenenqute-2012-quadrant-communications-medianet-vlaanderen?related=2